نوشته تیم فنی شرکت پیکسل —
بیشتر فیش پرینترهایی که «خراب» به نظر میرسند، در واقع درست تنظیم نشدهاند: درایور اشتباه، سایز کاغذ نادرست، پورت غلط یا جدول کاراکتری که فارسی را نمیشناسد. در این راهنما تنظیم فیش پرینتر را از صفر و به ترتیب پیش میبریم؛ از سلفتست و نصب درایور تا چاپ فارسی، اتصال شبکه و کشو پول. اگر بعد از همه این مراحل هنوز ایراد داشتید، احتمالاً مشکل سختافزاری است.
قدم ۱: سلفتست بگیرید
قبل از اینکه سراغ رایانه بروید، مطمئن شوید خود دستگاه سالم است. در بیشتر فیش پرینترها:
- دستگاه را خاموش کنید و رول کاغذ را درست جا بزنید.
- دکمه FEED را نگه دارید و دستگاه را روشن کنید.
- چند ثانیه بعد دکمه را رها کنید؛ دستگاه یک برگه وضعیت (Self Test) چاپ میکند.
روی این برگه معمولاً مدل، نسخه فریمور، نوع پورت، عرض کاغذ، جدول کاراکتر فعال و در مدلهای شبکهای، آدرس IP دستگاه چاپ میشود. اگر سلفتست تمیز چاپ شد، هد و مکانیزم سالم است و مشکل از تنظیمات یا ارتباط است. اگر خود سلفتست خطدار، کمرنگ یا ناقص بود، مقاله هد پرینتر حرارتی؛ علائم خرابی و تعویض را ببینید.
قدم ۲: درایور فیش پرینتر را درست انتخاب کنید
دو مسیر اصلی داریم:
- درایور سازنده: برندهایی مثل Epson، Bixolon، Sewoo و SNBC برای ویندوز درایور اختصاصی دارند. این درایورها معمولاً گزینههای کاتر، کشو پول و سرعت چاپ را هم در اختیار میگذارند. درایور را از سایت رسمی سازنده و بر اساس مدل دقیق روی برچسب پشت دستگاه دریافت کنید.
- درایور عمومی (مثل POS-80 یا POS-58): بسیاری از فیش پرینترهای اقتصادی، مثل مدلهای رایج ایکسپرینتر، میوا و اسکار، با درایورهای عمومی ESC/POS کار میکنند. عدد ۸۰ یا ۵۸ در نام درایور به عرض کاغذ اشاره دارد؛ درایور ۸۰ را روی دستگاه ۵۸ نصب نکنید.
بعد از نصب:
- در Control Panel یا Settings ویندوز، روی پرینتر کلیک راست کنید و Printer properties را باز کنید.
- در زبانه Ports، پورت درست را انتخاب کنید: USB001 و مشابه آن برای USB، COM برای سریال، یا یک Standard TCP/IP Port با آدرس IP دستگاه برای شبکه.
- Print Test Page بگیرید.
اگر دو درایور برای یک دستگاه نصب شده، یکی را حذف کنید؛ نرمافزار فروش گاهی به درایور اشتباه چاپ میفرستد.
قدم ۳: سایز کاغذ و حاشیه
یکی از پرتکرارترین ایرادها این است که فیش بیش از حد بلند است، متن از لبه بیرون میزند یا بعد از هر فیش چند سانتیمتر کاغذ سفید هدر میرود.
| عرض رول | عرض تقریبی قابل چاپ | نکته |
|---|---|---|
| ۸۰ میلیمتر | حدود ۷۲ میلیمتر | رایج برای صندوق فروشگاه و رستوران |
| ۵۸ میلیمتر | حدود ۴۸ میلیمتر | رایج در دستگاههای کوچک و همراه |
برای تنظیم سایز فیش پرینتر:
- در Printing preferences درایور، سایز کاغذ را روی گزینه همعرض رول (مثلاً 80 × 297 یا 72 mm) بگذارید.
- در نرمافزار فروش یا حسابداری، عرض قالب فیش را از عرض قابل چاپ بیشتر نکنید.
- اگر بعد از هر فیش کاغذ سفید زیادی بیرون میآید، گزینههایی مثل «Paper Reduction» یا حذف فضای خالی انتهای صفحه را در درایور بررسی کنید و ارتفاع قالب را در نرمافزار کم کنید.
قدم ۴: چاپ فارسی و حروف بههمریخته
فیش پرینتر به دو روش چاپ میکند و مشکل فارسی به همین برمیگردد:
- چاپ گرافیکی از طریق درایور ویندوز: ویندوز متن را با فونت فارسی به تصویر تبدیل میکند و پرینتر فقط تصویر را چاپ میکند. در این حالت فارسی تقریباً همیشه درست است.
- چاپ متنی (Text / ESC/POS خام): نرمافزار کد حروف را مستقیم به پرینتر میفرستد و پرینتر با جدول کاراکتر داخلی (Code Page) خودش آن را چاپ میکند. اگر جدول کاراکتر دستگاه فارسی را پشتیبانی نکند یا با جدول نرمافزار یکی نباشد، بهجای حروف فارسی علامتهای عجیب یا حروف جدا و برعکس چاپ میشود.
راهحلها به ترتیب:
- در تنظیمات نرمافزار فروش، اگر گزینهای برای چاپ گرافیکی یا از طریق درایور ویندوز هست، آن را انتخاب کنید.
- اگر نرمافزار حتماً چاپ متنی میخواهد، از روی برگه سلفتست ببینید دستگاه چه جدولهایی دارد. بعضی مدلها جدول عربی (مثل PC864) یا جدولهای مخصوص فارسی دارند. جدول مناسب را با ابزار تنظیم سازنده (Utility) روی دستگاه فعال کنید و همان را در نرمافزار انتخاب کنید.
- اگر هیچکدام جواب نداد، با پشتیبانی نرمافزار درباره مدلهای پرینتر سازگار هماهنگ کنید.
قدم ۵: فیش پرینتر شبکه (LAN و وایفای)
در رستورانها معمولاً چند فیش پرینتر شبکهای (صندوق، آشپزخانه، بار) داریم و قطع شدن یکی از آنها رایج است.
- آدرس IP دستگاه را از روی برگه سلفتست بخوانید.
- رایانه و پرینتر باید در یک رنج شبکه باشند. اگر IP پرینتر مثلاً با 192.168.1 شروع میشود و رایانه با 192.168.0، ارتباط برقرار نمیشود؛ IP دستگاه را با ابزار سازنده تغییر دهید.
- برای پرینتر IP ثابت تعریف کنید یا آن را در مودم رزرو کنید؛ اگر IP با هر بار روشن شدن عوض شود، صندوق دوباره ارتباط را از دست میدهد.
- اگر پرینتر با ping پاسخ میدهد ولی چاپ نمیکند، پورت درایور (Standard TCP/IP، معمولاً پورت 9100 در حالت RAW) را بررسی کنید.
قدم ۶: کاتر و کشو پول
- برش خودکار: اگر کاغذ بریده نمیشود ولی کاتر سالم است، گزینه Cut را در درایور یا نرمافزار بررسی کنید. جزئیات کامل را در مقاله کاتر فیش پرینتر؛ تنظیمات، خطاها و تعمیر آوردهایم.
- کشو پول: کشو با کابل RJ11 به فیش پرینتر وصل است و فرمان باز شدن را پرینتر میفرستد. در درایور یا نرمافزار، گزینه باز کردن کشو (Cash Drawer / Open drawer) را قبل یا بعد از چاپ فعال کنید. اگر با فرمان درست هم باز نشد، کابل، سلونوئید کشو یا مدار درایو کشو روی برد پرینتر را باید بررسی کرد.
جدول عیبیابی سریع تنظیمات
| علامت | محتملترین علت | اقدام |
|---|---|---|
| سلفتست سالم، از ویندوز چاپ نمیکند | پورت اشتباه یا درایور ناسازگار | تنظیم پورت، نصب درایور مناسب |
| حروف فارسی بههمریخته یا علامت سؤال | چاپ متنی با جدول کاراکتر نادرست | چاپ گرافیکی یا تنظیم Code Page |
| متن از لبه بیرون میزند | قالب پهنتر از عرض قابل چاپ | کم کردن عرض قالب |
| کاغذ سفید زیاد بعد از فیش | ارتفاع صفحه ثابت در درایور | تنظیم سایز و حذف فضای خالی |
| شبکه گاهی قطع میشود | IP متغیر | IP ثابت یا رزرو در مودم |
| کشو باز نمیشود | فرمان کشو غیرفعال یا کابل | فعالسازی در درایور، بررسی کابل |
چه زمانی تنظیمات کافی نیست؟
اگر سلفتست هم ناقص چاپ میشود، کاتر صدای غیرعادی میدهد، پورت USB دستگاه در ویندوز مدام قطع و وصل میشود یا دستگاه اصلاً روشن نمیشود، مشکل سختافزاری است. در این حالت صفحه تعمیر فیش پرینتر را ببینید؛ آنجا جدول علائم و کارهایی که روی هد، کاتر، سنسور و برد انجام میدهیم آمده است. اگر هم فیش پرینتر شما به صندوق فروشگاهی لمسی وصل است، بعد از تعمیر هر دو را با هم تست میکنیم.
سؤالهای پرتکرار
درایور POS-80 برای همه فیش پرینترها کار میکند؟
درایورهای عمومی مثل POS-80 برای بسیاری از فیش پرینترهای اقتصادی که دستورهای ESC/POS را میفهمند کار میکنند، اما همه امکانات مثل تنظیم کاتر یا کشو پول را درست نشان نمیدهند. اگر درایور سازنده دستگاه موجود است، آن را ترجیح دهید.
چرا فیش پرینتر من بعد از نصب درایور چاپ نمیکند؟
معمولاً پورت درایور با پورت واقعی دستگاه یکی نیست. در ویندوز، در Printer properties و زبانه Ports بررسی کنید که پرینتر روی همان USB مجازی، COM یا آدرس IP دستگاه تنظیم شده باشد و بعد یک Test Page بگیرید.
عرض چاپ فیش پرینتر ۸۰ میلیمتری چقدر است؟
در بیشتر فیش پرینترهای ۸۰ میلیمتری، عرض قابل چاپ حدود ۷۲ میلیمتر و در مدلهای ۵۸ میلیمتری حدود ۴۸ میلیمتر است. اگر قالب فیش در نرمافزار پهنتر از این باشد، لبه متن بریده میشود.
تنظیم فیش پرینتر در نرمافزار حسابداری را هم انجام میدهید؟
بعد از تعمیر، دستگاه را با درایور و تنظیمات درست تحویل میدهیم و تست چاپ میگیریم. تنظیم قالب فیش داخل نرمافزار حسابداری به همان نرمافزار بستگی دارد و بهتر است با پشتیبانی آن هماهنگ شود.