نوشته تیم فنی شرکت پیکسل —
کارتخوان در بسیاری از مغازهها مهمترین دستگاه پیشخوان است؛ اگر کار نکند، فروش عملاً متوقف میشود. خبر خوب این است که بخش بزرگی از مشکلات کارتخوان با چند بررسی ساده برطرف میشود: کاغذ برعکس، باتری خالی، کابل شل یا آنتن ضعیف. در این راهنما رایجترین مشکلات کارتخوان ثابت و سیار را با علت و راهحل هرکدام مرور میکنیم و میگوییم چه زمانی باید سراغ پشتیبانی شرکت پرداخت بروید.
اول بدانید کارتخوان شما متعلق به کیست
کارتخوان بانکی یک دستگاه معمولی فروشگاهی نیست. این دستگاهها از طریق شرکتهای ارائهدهنده خدمات پرداخت (PSP) و زیر نظر شبکه شاپرک کار میکنند و برای امنیت تراکنش، استانداردهای امنیتی سختگیرانهای دارند. در عمل یعنی:
- پشتیبانی و تعمیر سختافزاری با PSP یا نماینده پشتیبانی آن است؛ شماره پشتیبانی معمولاً روی برچسب دستگاه یا در قرارداد پذیرندگی آمده است.
- باز کردن قاب توسط فرد متفرقه میتواند حسگر امنیتی را فعال کند و دستگاه را از کار بیندازد.
- دستگاههای قدیمی ممکن است به دلیل پایان اعتبار استانداردهای امنیتی، بهجای تعمیر تعویض شوند. بر اساس گزارشی که سال ۱۴۰۲ درباره واحد تعمیرات یکی از PSPها منتشر شد، بخشی از دستگاههای سالم هم به همین دلیل از چرخه خارج شده بودند.
پس هدف این مقاله، رفع مشکلاتی است که بدون باز کردن دستگاه حل میشوند و تشخیص اینکه کی باید تماس بگیرید.
کارتخوان روشن نمیشود
این مشکل در کارتخوان سیار بیشتر از مدل ثابت دیده میشود.
در کارتخوان سیار:
- دستگاه را حداقل نیم ساعت به شارژر اصلی وصل کنید؛ باتری کاملاً خالی ممکن است چند دقیقه طول بکشد تا نشانه شارژ را نشان دهد.
- دکمه پاور را چند ثانیه نگه دارید؛ در بیشتر مدلها یک فشار کوتاه دستگاه را روشن نمیکند.
- اگر درب باتری جداشدنی است، اتصال باتری را بررسی کنید. باتری باد کرده را دیگر شارژ نکنید و برای تعویض با پشتیبانی تماس بگیرید.
- شارژر یا کابل دیگری از همان نوع امتحان کنید؛ سوکت شارژ لق یکی از ایرادهای رایج است.
در کارتخوان ثابت:
- آداپتور را مستقیم به پریز بزنید (نه سهراهی شلوغ) و چراغ آداپتور را بررسی کنید.
- در مدلهایی که پایه جدا دارند، صاف نشستن دستگاه روی پایه را چک کنید.
اگر با شارژر و آداپتور سالم باز هم صفحه روشن نشد، ایراد داخلی است و باید از طریق PSP پیگیری شود.
عدم ارتباط با مرکز
پیغام «عدم ارتباط با مرکز» یا خطای ارتباطی یعنی دستگاه روشن است ولی نمیتواند تراکنش را به سرور برساند. علت به نوع ارتباط دستگاه بستگی دارد:
| نوع ارتباط | بررسیهای اولیه |
|---|---|
| خط تلفن (دایالآپ) | بوق آزاد خط، سالم بودن کابل تلفن، جدا کردن دستگاههای موازی روی خط مثل فکس |
| شبکه (LAN) | چراغ پورت شبکه، کابل و پورت مودم، اینترنت سایر دستگاهها |
| سیمکارت (GPRS / موبایل) | آنتن دستگاه، جا افتادن سیمکارت، اعتبار و فعال بودن سیمکارت، جابهجا کردن دستگاه به نقطهای با آنتن بهتر |
| وایفای | اتصال به شبکه درست، رمز، فاصله از مودم |
چند نکته عملی:
- کارتخوان سیار در زیرزمین یا پاساژ معمولاً آنتن ضعیفی دارد. یک بار دستگاه را کنار در یا پنجره امتحان کنید؛ اگر آنجا وصل شد، مشکل از پوشش شبکه است نه دستگاه.
- در دستگاههای قدیمیتر که فقط از نسلهای قدیمی شبکه موبایل پشتیبانی میکنند، قطعی در مناطقی با پوشش ضعیف بیشتر است.
- اگر همه دستگاههای یک منطقه یا یک بانک همزمان قطع شدهاند، احتمالاً اختلال از سمت شبکه پرداخت است و فقط باید صبر کرد.
کارت را نمیخواند
- کارت دیگری امتحان کنید. اگر کارتهای دیگر خوانده میشوند، ایراد از نوار مغناطیسی یا تراشه کارت مشتری است.
- روش کشیدن کارت را درست کنید. نوار مغناطیسی باید رو به هد باشد و کارت با سرعت یکنواخت، نه خیلی آهسته، کشیده شود.
- کارتهای تراشهدار را تا انتها وارد شکاف کنید و تا پایان تراکنش بیرون نکشید.
- تمیزکاری: گردوغبار و چربی در شیار کارت جمع میشود. کارت تمیزکننده مخصوص کارتخوان کار را ساده میکند؛ از اسپری، آب یا جسم فلزی استفاده نکنید.
اگر هیچ کارتی خوانده نمیشود، هد مغناطیسی یا ماژول تراشهخوان ایراد دارد و تعمیر آن کار PSP است.
پیغام PED Tampered یا خطای امنیتی
این پیغام یعنی حسگرهای امنیتی دستگاه، باز شدن قاب، ضربه شدید یا دستکاری را تشخیص دادهاند و کلیدهای رمزنگاری غیرفعال شدهاند. گاهی افتادن دستگاه یا نفوذ رطوبت هم این خطا را ایجاد میکند. این مشکل با ریست کردن یا خاموش و روشن کردن حل نمیشود و هیچ تعمیرگاه متفرقهای هم نباید آن را دور بزند؛ فقط PSP میتواند دستگاه را بررسی، دوباره فعال یا تعویض کند.
پرینتر کارتخوان چاپ نمیکند یا فیش سفید است
چاپگر کارتخوان یک پرینتر حرارتی کوچک است؛ همان فناوریای که در فیش پرینتر حرارتی فروشگاهها به کار میرود. پس مشکلاتش هم شبیه است:
- فیش کاملاً سفید: رول برعکس جا زده شده است. سمت براق و حساس به حرارت باید رو به هد باشد.
- چاپ کمرنگ: کاغذ نامرغوب یا قدیمی، یا هد کثیف. هد را با گوشپاککن آغشته به الکل ایزوپروپیل تمیز کنید و بگذارید کاملاً خشک شود.
- پیغام نبود کاغذ با وجود کاغذ: درب محفظه کامل بسته نشده یا رول بیش از حد بزرگ است.
- کاغذ گیر میکند: رول خیلی سفت در محفظه جا شده یا لبه آن کج بریده شده است؛ چند سانتیمتر اول رول را صاف ببرید.
- فیشها بعد از چند روز پاک میشوند: کاغذ حرارتی به نور، گرما و چربی حساس است. فیشهایی که باید نگه دارید را دور از نور و گرما بایگانی کنید.
تعویض کاغذ کارتخوان
- درب محفظه کاغذ را با ضامن آن باز کنید (به زور نکشید).
- رول ۵۷ میلیمتری را طوری قرار دهید که کاغذ از زیر رول به سمت بیرون بیاید (در بیشتر مدلها؛ تصویر داخل محفظه را ببینید).
- چند سانتیمتر کاغذ را بیرون بکشید و درب را تا صدای کلیک ببندید.
- یک فیش آزمایشی یا گزارش بگیرید.
درباره نگرانی رایج «سرطانزا بودن کاغذ کارتخوان»: پوشش بعضی کاغذهای حرارتی ترکیباتی مثل BPA دارد و به همین دلیل در برخی کشورها، از جمله اتحادیه اروپا، استفاده از BPA در کاغذ حرارتی محدود شده است. برای احتیاط، کاغذ مرغوب با برند مشخص بخرید و بعد از کار زیاد با فیش، دستها را بشویید.
صفحه کلید یا صفحه لمسی کار نمیکند
- صفحه را با دستمال میکروفایبر کمی مرطوب تمیز کنید؛ لایه چربی گاهی باعث ثبت نشدن لمس میشود.
- محافظ صفحه ضخیم یا بادکرده ممکن است لمس را ضعیف کند.
- دکمههایی که بعد از ریختن نوشیدنی گیر کردهاند، با تمیزکاری سطحی درست نمیشوند؛ دستگاه را خاموش و برای بررسی به PSP اطلاع دهید.
کارتخوان یا صندوق فروشگاهی؟
خیلیها کارتخوان بانکی را با صندوق فروشگاهی لمسی اشتباه میگیرند، چون به هر دو «POS» گفته میشود. صندوق فروشگاهی یک رایانه صنعتی است که نرمافزار فروش روی آن اجرا میشود و فیش پرینتر، کشو پول و بارکدخوان به آن وصل است؛ این دستگاه متعلق به خود فروشگاه است و تعمیرات آن را تعمیرگاههای تخصصی انجام میدهند. کارتخوان بانکی اما فقط تراکنش کارت را انجام میدهد و متعلق به چرخه PSP است.
در پیکسل، کارتخوانهای بانکی را تعمیر نمیکنیم و آن را به پشتیبانی PSP میسپاریم؛ اما بقیه تجهیزات پیشخوان را که خودتان مالکشان هستید عیبیابی و تعمیر میکنیم: تعمیر صندوق فروشگاهی، تعمیر فیش پرینتر و تعمیر بارکدخوان.
چکلیست سریع پیش از تماس با پشتیبانی
- دستگاه با شارژر یا آداپتور اصلی روشن میشود؟
- پیغام خطا دقیقاً چیست؟ از صفحه عکس بگیرید.
- کارتهای مختلف را امتحان کردهاید؟
- اتصال (خط تلفن، کابل شبکه یا آنتن سیمکارت) را بررسی کردهاید؟
- شماره پایانه و شماره پذیرنده را از برچسب دستگاه یا فیشهای قبلی یادداشت کردهاید؟
با این اطلاعات، پشتیبانی PSP سریعتر تشخیص میدهد که مشکل از تنظیمات است یا دستگاه باید تعویض شود.
سؤالهای پرتکرار
تعمیر کارتخوان بانکی با چه کسی است؟
کارتخوان بانکی را شرکت ارائهدهنده خدمات پرداخت (PSP) که دستگاه را برای شما نصب کرده پشتیبانی میکند. برای خرابی سختافزاری، تعویض یا تعمیر، با شماره پشتیبانی همان PSP تماس بگیرید. باز کردن دستگاه توسط افراد متفرقه ممکن است حسگر امنیتی را فعال و دستگاه را قفل کند.
پیغام PED Tampered یا Tamper روی کارتخوان یعنی چه؟
یعنی حسگر امنیتی دستگاه، باز شدن قاب یا دستکاری فیزیکی را تشخیص داده و کلیدهای امنیتی را غیرفعال کرده است. این خطا با خاموش و روشن کردن رفع نمیشود و دستگاه باید از طریق PSP بررسی و دوباره فعال یا تعویض شود.
کارتخوان چه کاغذی میخورد؟
بیشتر کارتخوانها رول کاغذ حرارتی با عرض ۵۷ میلیمتر مصرف میکنند. قطر مجاز رول به اندازه محفظه کاغذ دستگاه بستگی دارد؛ رولی بخرید که بدون فشار در محفظه جا شود.
چرا کارتخوان فیش سفید بیرون میدهد؟
در بیشتر موارد رول برعکس جا زده شده است. سمت حساس به حرارت باید رو به هد باشد؛ با ناخن روی کاغذ بکشید، سمتی که خط سیاه میاندازد سمت حساس است.